Economische modellen verklaren de impact van een zombillion op marktdynamiek

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen, voornamelijk in economische kringen en bij financiële analisten. Het verwijst naar een specifiek fenomeen binnen de bedrijfswereld, namelijk bedrijven die weliswaar niet failliet gaan, maar ook niet echt groeien of winstgevend zijn. Ze blijven operationeel, vaak gered door lage rentetarieven of overheidssteun, en slorpen kostbare middelen op die elders beter benut zouden kunnen worden. Dit fenomeen heeft aanzienlijke gevolgen voor de economische dynamiek en de toewijzing van kapitaal.

Deze bedrijven, vaak aangeduid als ‘zombiebedrijven’, vertonen kenmerken van stagnatie en gebrek aan innovatie. Ze zijn vaak zwaar belast met schulden en kunnen niet investeren in onderzoek en ontwikkeling of in het verbeteren van hun productiviteit. Het voortbestaan van deze entiteiten kan de groei van de gehele economie belemmeren, omdat kapitaal wordt vastgehouden in inefficiënte bedrijven in plaats van te worden ingezet voor veelbelovende nieuwe ondernemingen. Het begrijpen van de factoren die bijdragen aan het ontstaan van een 'zombillion', en de gevolgen ervan, is cruciaal voor het formuleren van effectief economisch beleid.

De Rol van Lage Rentetarieven en Schuld

Een van de belangrijkste oorzaken van het ontstaan van 'zombiebedrijven' is de langdurige periode van lage rentetarieven die in veel ontwikkelde economieën is waargenomen. Lage rentetarieven maken het voor bedrijven gemakkelijker om schulden aan te gaan en af te lossen, waardoor ze in staat zijn om te overleven, zelfs als hun bedrijfsresultaten zwak zijn. Dit creëert een perverse stimulans voor bedrijven om te blijven opereren, zelfs als ze in een normale economische omgeving failliet zouden gaan. Bovendien stimuleert het een cultuur van risicovol lenen, waarbij banken en andere financiële instellingen geneigd zijn om leningen te verstrekken aan bedrijven die anders niet in aanmerking zouden komen. Deze risicovolle leningen vergroten het aantal bedrijven dat in een 'zombie'-status belandt.

De Impact op Investeringen

De aanwezigheid van 'zombiebedrijven' heeft een directe impact op investeringen in de economie. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in inefficiënte bedrijven, is er minder kapitaal beschikbaar voor investeringen in nieuwe, innovatieve projecten. Dit kan leiden tot een afname van de productiviteitsgroei en een vertraging van de economische ontwikkeling. Bovendien kunnen 'zombiebedrijven' ook de concurrentie verminderen, omdat ze de markt kunnen blijven bedienen met verouderde producten en diensten, waardoor de mogelijkheden voor nieuwe bedrijven om te groeien en te innoveren worden beperkt. Het is essentieel dat beleidsmakers zich bewust zijn van deze negatieve effecten en maatregelen nemen om de toewijzing van kapitaal te verbeteren.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (geschat)	Totale Schuld Zombiebedrijven (geschat)
2010	15% van de bedrijven	€500 miljard
2015	20% van de bedrijven	€750 miljard
2020	25% van de bedrijven	€1.000 miljard

Zoals de bovenstaande tabel aangeeft, is het aantal 'zombiebedrijven' en hun totale schuld in de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen. Dit is een zorgwekkende trend die de langetermijngezondheid van de economie bedreigt. Het is belangrijk om te onthouden dat deze cijfers schattingen zijn, maar ze illustreren wel de omvang van het probleem.

De Rol van Overheidssteun en Reddingspakketten

Naast lage rentetarieven speelt ook overheidssteun een rol bij het in stand houden van 'zombiebedrijven'. Tijdens economische crises, zoals de financiële crisis van 2008 of de COVID-19 pandemie, hebben overheden vaak reddingspakketten gelanceerd om bedrijven te steunen en banen te redden. Hoewel deze maatregelen op korte termijn noodzakelijk kunnen zijn, kunnen ze ook leiden tot het in stand houden van bedrijven die anders failliet zouden zijn gegaan. Deze steun kan bedrijven helpen om te overleven, maar het kan ook hun schuldenlast vergroten en hun concurrentiepositie verzwakken. Dit draagt bij aan de ‘zombification’ van de economie en belemmert de noodzakelijke herstructurering.

De Uitdagingen van Selectieve Steun

Het verstrekken van steun aan bedrijven is vaak politiek gevoelig, omdat er banen en lokale economieën op het spel staan. Echter, het is cruciaal dat overheidssteun selectief wordt verstrekt en gericht is op bedrijven met een levensvatbaar businessmodel en potentieel voor herstel. Het blindelings redden van alle bedrijven, ongeacht hun vooruitzichten, kan leiden tot een inefficiënte allocatie van middelen en een verlenging van de economische stagnatie. Bovendien kan selectieve steun leiden tot concurrentievervalsing en een oneerlijke behandeling van bedrijven die niet in aanmerking komen voor steun. Het is essentieel dat overheidssteun transparant en gebaseerd is op duidelijke criteria.

• Transparantie bij het verstrekken van overheidssteun.
• Focus op levensvatbare bedrijfsmodellen.
• Duidelijke criteria voor het verstrekken van steun.
• Monitoring van de effecten van steun op de markt.

Door deze punten te waarborgen, kan de impact van overheidssteun op de ‘zombification’ van de economie worden geminimaliseerd.

De Impact van de COVID-19 Pandemie

De COVID-19 pandemie heeft de trend van ‘zombification’ in veel economieën versneld. De lockdowns en economische onzekerheid hebben geleid tot een sterke daling van de vraag, waardoor veel bedrijven in de problemen kwamen. Overheden over de hele wereld hebben massale steunpakketten gelanceerd om bedrijven te helpen de crisis door te komen. Hoewel deze steunpakketten essentieel waren om banen te redden en een economische ineenstorting te voorkomen, hebben ze ook geleid tot een aanzienlijke toename van het aantal ‘zombiebedrijven’. Veel bedrijven die al in financiële moeilijkheden verkeerden, zijn door de steunpakketten in staat gebleven om te overleven, ondanks dat ze geen levensvatbaar businessmodel hebben.

Herstructurering als Noodzaak

Na de pandemie is het cruciaal dat bedrijven die structureel in de problemen verkeren, worden gestimuleerd om te herstructureren of te failliet te gaan. Het in stand houden van deze bedrijven is niet alleen inefficiënt, maar het belemmert ook de groei van de economie. Herstructurering kan inhouden dat bedrijven hun activiteiten aanpassen, hun schuldenlast verminderen of fusies en overnames overwegen. Faillissement kan soms de beste optie zijn om kapitaal vrij te maken en nieuwe, innovatieve bedrijven de kans te geven om te groeien. Het is van belang dat beleidsmakers een omgeving creëren die herstructurering en innovatie stimuleert.

1. Bevorder een cultuur van ondernemerschap en innovatie.
2. Vereenvoudig de procedures voor faillissement en herstructurering.
3. Stimuleer investeringen in nieuwe technologieën en sectoren.
4. Zorg voor een eerlijk en transparant concurrentieklimaat.

Deze maatregelen kunnen helpen om een veerkrachtige en dynamische economie te creëren die bestand is tegen toekomstige schokken.

De Internationale Dimensie van 'Zombiebedrijven'

Het probleem van ‘zombiebedrijven’ is niet beperkt tot één land of regio. Het is een wereldwijd fenomeen dat in veel ontwikkelde economieën te zien is. De globalisering van de economie heeft de verspreiding van ‘zombiebedrijven’ vergemakkelijkt, omdat bedrijven in verschillende landen met elkaar verbonden zijn via toeleveringsketens en financiële markten. Het falen van een ‘zombiebedrijf’ in één land kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor bedrijven in andere landen die afhankelijk zijn van zijn producten of diensten. Daarom is internationale samenwerking essentieel om dit probleem aan te pakken.

De Toekomst van Economisch Beleid en de Aanpak van ‘Zombiebedrijven’

De aanwezigheid van ‘zombiebedrijven’ vereist een heroverweging van het huidige economisch beleid. Het is niet langer voldoende om alleen te focussen op het stimuleren van de economische groei. Het is essentieel om ook aandacht te besteden aan de kwaliteit van de groei en de efficiëntie van de kapitaalallocatie. Beleidsmakers moeten maatregelen nemen om bedrijven te stimuleren om te innoveren, te investeren en hun productiviteit te verbeteren. Dit kan bijvoorbeeld door middel van belastingvoordelen, subsidies voor onderzoek en ontwikkeling, en investeringen in infrastructuur en onderwijs. Het is ook belangrijk om de regels voor faillissement en herstructurering te versimpelen, zodat bedrijven die in de problemen komen, sneller kunnen worden opgelost. Een proactieve aanpak is noodzakelijk om de economie te beschermen tegen de negatieve gevolgen van ‘zombiebedrijven’ en duurzame groei te bevorderen.

De opkomst van nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie en automatisering, kan een rol spelen bij het identificeren en aanpakken van dit probleem. Deze technologieën kunnen worden gebruikt om de financiële gezondheid van bedrijven te analyseren en te voorspellen welke bedrijven het risico lopen om ‘zombiebedrijven’ te worden. Door vroegtijdig in te grijpen, kunnen beleidsmakers de negatieve gevolgen van ‘zombiebedrijven’ minimaliseren en de economie veerkrachtiger maken.